شمس الدين محمد بن محمود آملي
489
نفائس الفنون في عرائس العيون ( فارسى )
اسيوط شهريست بزرك بر غربى نيل و از مصر تا آنجا را صعيدادنى گويند و از آنجا تا باسوان صعيد اعلى و در آنشهر از خشخاش سياه افيونى سازند و جامههاى صوف و كتان مصرى گويند در آنجا سازند طول او سامه و عرض كوى اسكندريه شهريست بر كنار درياى روم كه شاخى از نيل آنجا رود و در دريا افتد و آنجا مناره است ميگويند ارتفاع او سيصد گز بود همچو حصارى و غرايب آنشهر بسيار است طول او سامد و عرض ل يح . اسوان شهريست بزرگ در آخر صعيد اعلى ميان او و اسكندريه گويند قريب سيصد فرسنك است همه شهر و ديه آبادان به جانب رود نيل نهاده و چون از شهر اسوان بگذرند بلاد نوبه باشد و خزعتابى از صعيد اعلى بسيار خيزد طول او سبها و عرض كب ل . شطا شهريست بر كنار درياى تتيس و جامههاى شطوى از آنجا آرند طول اوسب و عرض ل . فيوم شهريست كه يوسف عليه السّلام بنا كرده و غله آنجا بسيار خيزد و آب هاى روان بسيار باشد طول اوسب و عرض لها . انصنا شهريست از صعيد مصر و در عهد فرعون بغايت بزرگ بوده و اكنون كوچك كردهاند گويند جادوان فرعون در آنجا بودند نبات خوب از آنجا آرند طول او سحها و عرض لحها . مصر شهريست معظم بر كنار رود نيل و خانههاى ايشان بيشتر 5 و 6 اشكوب باشد چون از دور نگرند همچو كوهى نمايد از بسيارى بلندى ، عمارت قاهره از شهر جداست و بر جانب شرقى نيل . و اعتدال هواى مصر بمرتبهايست كه هيچ جا مثل آن نشان ندادهاند 40 روز سرما افزايد و 40 روز باشد و 40 روز بكاهد و نعمت